వాల్మీకి తెలుగు రామాయణం

-సూర్యకవి, (14వ శతాబ్ది)

 మన సాహిత్యంలో చేయని ప్రయోగం లేదు. “అనులోమ విలోమ” పదాలు, వాక్యాలు ఉన్నాయి. అనులోమ అంటే ముందునుంచి లేదా విలోమ అంటే వెనుకనుంచి చదివినా ఒకే విధంగా ఉండే, కిటికి, వికటకవి వంటివి. విలోమ అంటే ముందునించి ఒకఅర్థము, వెనుక నుంచి మరొక అర్థము కలిగి ఉండునవి. విలోమ పదాలు, వాక్యాలు ఆఖరికి కావ్యాలు కూడా మన వాళ్ళు వ్రాసారు. మళ్ళీ విలోమలో రకాలు ఉన్నాయి. రచన మొత్తం మొదలు చివరల నుండి విలోమం కావడం. ప్రతి శ్లోకం / పద్యం మొదలు నుంటి చివర వరకు విలోమ కావడం, ప్రతి పాదం విలోమం కావడం. అక్షర స్థాయిలో విలోమం కావడం, పదం స్థాయిలో విలోమం కావడం. వగైరా. అనులోమంలో పదాల విరుపుతో లేదా నానార్థాల ఎన్నికతో ఒకటి కన్నా భావార్థాలు కలిగి ఉండేవి. ఇలాంటి అనేకానేక ప్రయోగాలు ఉన్నాయి. అన్నీ వివరించాలంటే అదే వేరే రచన అయిపోతుంది. ప్రస్తుతానికి వస్తే, “ఈ కావ్యం విలోమ కావ్యం” అంటే అక్షర స్థాయిలో ఏ పాదానికి ఆ పాదం ముందు నుంచి చదివితే రామాయణ అన్వయం, వెనక నుంచి చదివితే భారత అన్వయం వచ్చేలా రాసిన విలోమ కావ్యం యిది. చదువరుల అనుకూలత కోసం ప్రతి పాదాన్ని అనులోమం, ప్రక్కనే / క్రింద విలోమం చూపడం జరిగింది. కాని పద్దతిగా అంటే అనులోమ మాత్రమే చూపవలెను.